Ερωτηματολόγιο για το ενημερωτικό μας δελτίο

Θα βοηθήσετε πολύ αν απαντήσετε στο ερωτηματολόγιο αυτό, δίνοντάς μας πολύτιμες πληροφορίες για τα επόμενα φύλλα του δελτίου:

1. Από τα ενημερωτικά δελτία που λαμβάνετε κατά καιρούς, τι ποσοστό της ύλης διαβάζετε;
   Μέχρι 15%          Μέχρι 30%          Μέχρι 75%          Πάνω από 75%
2. Επανέρχεστε ποτέ σε κάποιο από τα ενημερωτικά δελτία που λαμβάνετε; Ναι Όχι Σπάνια
3. Η μορφή του ενημερωτικού μας δελτίου είναι ελκυστική; Ναι   Όχι         Έτσι-κι Έτσι.
4. Είναι λειτουργικό το ενημερωτικό μας δελτίο; Ναι          Όχι        Έτσι-κι Έτσι.
5. Είναι φιλικό για τον αναγνώστη; Ναι     Όχι        Έτσι-κι Έτσι.
6. «Μια φορά το μήνα» είναι καλή συχνότητα για ένα ενημερωτικό δελτίο; Ναι, Είναι πολύ, Είναι λίγο.
7. Τα τέσσερα πεδία της θεματολογίας του ενημερωτικού μας δελτίου, όπως παρουσιάζονται στο editorial, είναι ικανοποιητικά για σας; Ναι        Είναι πολλά        Είναι λίγα
8. Σκέφτεστε ότι ίσως λείπει κάτι από το ενημερωτικό μας δελτίο;…………………………………………………………
   ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
9. Σκέφτεστε να μας στείλετε κάποιο κείμενο για δημοσίευση (σχετικό με τα 4 πεδία της θεματολογίας);
   ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
10. Σημειώστε ό,τι άλλο επιθυμείτε να μοιραστείτε μαζί μας:
    ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

Πεινασμένα παιδιά

Γράφει η Γεωργία Τραγούδη*

Η ζωή στο σχολείο μας, εδώ κι ένα χρόνο, είναι εντελώς διαφορετική. Αυτό το 28% της ανεργίας στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό ή το 6 στους 10 νέους άνεργοι, το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη, έχει αρχίσει να καθρεφτίζεται στα μάτια των μαθητών και των μαθητριών μας.

           Την περασμένη χρονιά είχαμε πολλές λιποθυμίες μαθητών, κυρίως στο μάθημα της γυμναστικής. Αιτία: η πείνα, η έλλειψη τροφής, της πρώτης από τις βιολογικές ανάγκες του ανθρώπου! Οι μαθητές δεν είχαν φάει τίποτα στο σπίτι τους.

           Οι ίδιες συνθήκες καταγράφονται και στους NewYorkTimes στη συνέντευξη του Λεωνίδα Νίκα, διευθυντή Δημοτικού Σχολείου του Πειραιά. Προσθέτει κι ένα νέο φαινόμενο που παρατηρείται στο σχολείο του[,]: παιδιά να ψάχνουν στα σκουπίδια του σχολείου ή να παίρνουν τα υπολείμματα τροφών από τους φίλους τους.

            Σήμερα φαίνεται ότι πολλές οικογένειες δεν έχουν απλώς πρόβλημα εύρεσης εργασίας, αλλά πρόβλημα επιβίωσης.

       Σύμφωνα με έρευνα επαγγελματιών της δημόσιας υγείας στην Ελλάδα τον περασμένο χρόνο, ποσοστό κοντά στο 10% των μαθητών δημοτικών σχολείων και γυμνασίων, αντιμετωπίζουν το φαινόμενο της “ ανασφάλειας τροφής”, ήτοι είναι εκτεθειμένοι στον κίνδυνο της πείνας ( Αθηνά Λιγνού, καθηγήτρια της Ιατρικής σχολής του Πανεπιστημίου Αθήνας, επικεφαλής του Προγράμματος σίτισης της ΜΚΟProlepsis ).

           Δυστυχώς, τα παιδιά δε σιτίζονται στο ελληνικό σχολείο, παρά τις εξαγγελίες και προσπάθειες για το ολοήμερο σχολείο. Φέρνουν από το σπίτι το κολατσιό τους ή αγοράζουν κάτι από το κυλικείο.

               Όταν, λοιπόν, η οικογένεια δεν έχει το αναγκαίο εισόδημα για να αντεπεξέλθει στο κόστος ζωής, τα παιδιά συχνά μένουν νηστικά. Και δυστυχώς, με τις συνθήκες που επικρατούν, η ασιτία παραμένει απειλή για όλο και μεγαλύτερο ποσοστό μαθητικού πληθυσμού.

             Έρευνα της UNICEF, που πραγματοποιήθηκε μεταξύ των φτωχότερων ελληνικών νοικοκυριών με παιδιά, έδειξε ότι περισσότερο από το 20%, κάνουν “ελαφρά δίαιτα λόγω κρίσης”. Το πρόβλημα εντοπίζεται περισσότερο στις οικογένειες μεταναστών, αλλά έχει ήδη εξαπλωθεί και στις ελληνικές οικογένειες των αστικών περιοχών, όπου ο ένας ή και οι δυο γονείς είναι άνεργοι.

           Φυσικά, αυτό δε συμβαίνει μόνο στη χώρα μας. Στη Βρετανία, έρευνα του Guardianσε δασκάλους, δείχνει ότι το 83% βλέπει μαθητές που είναι πεινασμένοι τα πρωινά και ότι ένα στα 4 παιδιά δεν έχει πάρει ικανοποιητικό πρόγευμα, πριν έρθει στο σχολείο. Σ’ αυτά προστίθενται και το 2% των δασκάλων, που είπε ότι όλα τα παιδιά του σχολείου, έρχονταν πεινασμένα. Επίσης, το 59% των ερωτηθέντων πρόσθεσε ότι χρειάστηκε να απομακρύνουν τα παιδιά από την τάξη για να φάνε κάτι και ένα 13% ότι αυτό συμβαίνει τακτικά. Αξιοσημείωτο είναι, ότι ένας στους 2 εκπαιδευτικούς έφεραν τρόφιμα ή φρούτα στο σχολείο με δική τους πρωτοβουλία, ενώ το 17% έδωσε στα παιδιά χρήματα για να αγοράσουν φαγητό. Αυτό συμβαίνει και στη χώρα μας, ενώ κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην Ισπανία. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της UNICEF, περίπου το 1/5 των παιδιών (20%) στην Ισπανία ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας – ένας από τους χειρότερους δείκτες μεταξύ των 29 χωρών που συμπεριλαμβάνονται στην έρευνα, χειρότερος ακόμα και από αυτόν της Ιταλίας, της Πορτογαλίας και της Ελλάδας.

       Μελετώντας, διαπιστώνεται επίσης, ότι το ίδιο ισχύει στη χώρα του ”ονείρου”. Παρακάτω βλέπουμε δεδομένα σχετικά με την πείνα των παιδιών στις Ηνωμένες Πολιτείες:

   Το Υπουργείο Γεωργίας εκτιμά ότι περίπου 16 εκατομμύρια παιδιά στην Αμερική δεν τρώνε αρκετά ώστε να διατηρούν ένα φυσιολογικό ρυθμό ανάπτυξης.

• 20% των παιδιών δεν έχουν εξασφαλισμένη την καθημερινή τροφή τους. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 32,3% στην Ουάσιγκτον και 29,2% στο Όρεγκον.
• 54% των νοικοκυριών με παιδιά δεν έχει αρκετά τρόφιμα για να τα ταΐσει αξιοπρεπώς και ζητά βοήθεια από τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες που είναι υπεύθυνες για τα επισιτιστικά προγράμματα.
• 22% των παιδιών της χώρας ζει σε συνθήκες φτώχειας ή αλλιώς πάνω από 16 εκατομμύρια παιδιά.

   Στην πολιτεία του Μίσιγκαν στις βόρειο κεντρικές Ηνωμένες Πολιτείες, το ένα τέταρτο των παιδιών δεν έχει εξασφαλισμένη την τροφή και δεν ξέρει αν μπορεί να πάρει τα τρόφιμα που χρειάζεται καθημερινά για τη διατήρηση της υγείας του. Σε τέσσερις νομούς υπάρχουν περίπου 300.000 παιδιά που δεν έχουν τακτική πρόσβαση σε επαρκή τροφή για μια φυσιολογική ζωή.

         Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι η μόνη χώρα όπου είναι νόμιμο να εργάζονται τα παιδιά ηλικίας 12 έως 16 ετών και υπάρχουν εκατομμύρια παιδιά αυτής της ηλικίας που το κάνουν για να εξασφαλίσουν τροφή.

           Σύμφωνα με μια πρόσφατη έκθεση από το Hunger Project, των Ηνωμένων Εθνών περίπου 27.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε μέρα από πείνα ή από αιτίες που σχετίζονται άμεσα με την πείνα. Από αυτούς το 75% είναι παιδιά κάτω των πέντε μηνών και το 15% παιδιά έως 16 ετών, πράγμα που σημαίνει ότι 24.300 παιδιά πεθαίνουν κάθε μέρα από την πείνα και τις συνέπειές της, ένα κάθε τρία και μισό δευτερόλεπτο.

         Αν σκεφτεί κανείς ότι στον κόσμο τέσσερα εκατομμύρια νεογέννητα πεθαίνουν μέσα στον πρώτο μήνα της ζωής τους, 500.000 γυναίκες πεθαίνουν κατά τον τοκετό κάθε χρόνο, το 82% των παιδιών δεν λαμβάνουν αντιβιοτικά, δύο εκατομμύρια κάτω των 14 ετών έχουν AIDS, 600 εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο είναι θύματα της φτώχειας, 100 εκατομμύρια ζουν στο δρόμο, 150 εκατομμύρια κορίτσια και 73 εκατομμύρια παιδιά κάτω των 18 ετών πέφτουν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης κάθε χρόνο, νομίζει ότι ζει ένα εφιάλτη.

           Ιατρικές μελέτες δείχνουν ότι τα πεινασμένα παιδιά μένουν πίσω όσον αφορά στην πρόοδό τους στο σχολείο, επειδή δεν μπορούν να συγκεντρωθούν. Η έλλειψη συγκέντρωσης, η κούραση, η συμπεριφορά των μαθητών και τα παράπονά τους ότι δεν αισθάνονται καλά, οδήγησαν τους δάσκαλους να ανακαλύψουν ότι οι μαθητές δεν έχουν φάει καλά (ή καθόλου), σύμφωνα με την έρευνα.

       Επιστρέφοντας στα δικά μας, οι “Γιατροί του Κόσμου” δηλώνουν ότι το χειρότερο είναι πως οι επιπτώσεις της κρίσης αγγίζουν και το πλέον ευαίσθητο τμήμα του πληθυσμού, τα παιδιά. «Πολλά στερούνται ακόμα και τα πλέον βασικά. Δεν είναι υποσιτισμένα, με την έννοια που έχουμε στο μυαλό μας όταν μιλάμε για την Αφρική, θα έλεγα όμως ότι είναι πεινασμένα» δηλώνει ο πρόεδρος των ΓτΚ. Ο ίδιος αναφέρει ότι το φαινόμενο των πεινασμένων ελληνόπουλων παρατηρείται κυρίως, στο πολυϊατρείο του Περάματος. Η κατάσταση είναι ακόμη χειρότερη για τα παιδιά των μεταναστών, πολλά από τα οποία τρέφονται με συσσίτια, που όμως είναι σχεδιασμένα για ενηλίκους και όχι για παιδιά. Ένα επιμέρους σοβαρό πρόβλημα είναι εκείνο που αφορά στο βρεφικό γάλα.«Είναι πάρα πολύ ακριβό, με αποτέλεσμα οι γονείς να χρησιμοποιούν υποκατάστατα και να υπάρχουν διάφορα προβλήματα στα παιδιά, όπως γαστρεντερολογικά. Το να δίνεις γάλα εβαπορέ σε ένα βρέφος είναι ένα θέμα» λέει ο κ. Κανάκης.

       Σύμφωνα με στοιχεία έρευνας του Ινστιτούτου Προληπτικής Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής «Prolepsis», κατά τη σχολική χρονιά 2012-2013 το 27% των μαθητών σε περιοχές της Ελλάδας που έχουν πληγεί ιδιαίτερα από την κρίση, δηλώνουν ότι επιβιώνουν σε συνθήκες πείνας. Το 37% των μαθητών δηλώνουν ότι ζουν σε κατάσταση επισιτιστικής ανασφάλειας και μόνο το 36% των μαθητών δηλώνει ότι έχει επάρκεια τροφής. Τα στοιχεία αυτά προέκυψαν από 16.000 ερωτηματολόγια που διανεμήθηκαν σε μαθητές 152 σχολείων σε περιοχές της Ελλάδας που πλήττονται ιδιαίτερα από την οικονομική κρίση. Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι αντίστοιχα ποσοστά επισιτιστικής ασφάλειας παρατηρούνται σε χώρες όπως: Νότιος Αφρική (31%), Μπουρκίνα Φάσο (27%), Ινδονησία (21%), ενώ σε λιγότερο δυσμενή θέση από τις φτωχές περιοχές της Ελλάδος βρίσκεται η Ζιμπάμπουε (52%), η Μοζαμβίκη (43%) και το Μαλάουι (52%).

     Η ΜΚΟ «Prolepsis» ξεκίνησε πέρυσι ένα πιλοτικό πρόγραμμα προσφέροντας ένα σάντουιτς, φρούτα και γάλα σε 34 δημόσια σχολεία, όπου είχαν σημειωθεί τα περισσότερα περιστατικά υποσιτισμού. Το ποσοστό των υποσιτισμένων μαθητών ήταν μεγαλύτερο του 50%. Μετά το πρόγραμμα, το ποσοστό αυτό έπεσε στο 41% και με την δωρεά 8 εκατομμυρίων δολαρίων από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (Ι.Σ.Ν.), το πρόγραμμα φέτος καλύπτει 20.000 μαθητές σε 120 σχολεία. Στο Πρόγραμμα Σίτισης και Υγιεινής Διατροφής για το σχολικό έτος 2013-14 πέρα από το Ι.Σ.Ν., συμμετέχουν και το Κοινωφελές Ίδρυμα Κοινωνικού και Πολιτιστικού Έργου (Κ.Ι.Κ.Π.Ε), η φαρμακευτική εταιρία Janssen και ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός της Johnson&Johnson, Corporate Citizenship Trust. Ο στόχος του προγράμματος είναι διττός: θα δώσει ανάσα σε 50.000 μαθητές και έτσι εισάγονται στα σχολεία και στην οικογένεια, νέα διατροφικά πρότυπα και συνήθειες που προάγουν την υγιεινή ζωή. Το Ίδρυμα σε ρόλο παιδαγωγού θα κάνει και ημερίδες κάτι που έχει αρχίσει να δέχεται κριτικές από φωνές που αντιδρούν στο να αντιμετωπίζονται οι άνθρωποι ως επαίτες… Το σχολείο μας έχει ενταχθεί σ’ αυτό το πρόγραμμα. Είναι νωρίς να μιλήσει κανείς γι’ αυτό. Απλά, έχει δοθεί μια προσωρινή λύση που ελπίζουμε να μην είναι η μόνιμη!

     Ο κ. Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος, Υπουργός Παιδείας, δήλωσε ότι η κυβέρνηση εξασφάλισε χρηματοδότηση από την Ε.Ε. , για να προσφέρει γάλα και φρούτα στα σχολεία και κουπόνια για ψωμί και τυρί.

           Γράφοντας τα παραπάνω, δεν μπορώ να ξεχάσω τα λόγια της μάνας από το σχολείο του Πειραιά: «Πέρυσι που είχα δουλειά, μπορεί να πετούσα και φέτες από μπαγιάτικο ψωμί. Τώρα σπάω το κεφάλι μου να βρω ένα τρόπο να τα καταφέρουμε. Όταν πεινάς ζαλίζεσαι και μετά κοιμάσαι. Έτσι φεύγει η πείνα». Και φυσικά, τα λόγια της δασκάλας: « Δεν είμαστε απλοί υπάλληλοι που κάνουμε τη γραφική δουλειά μας και κάπου εκεί τελειώνουμε. Δεν μπορούμε να αδιαφορήσουμε άλλο πια. Δεν μπορούμε να περιμένουμε άλλο πια. Είμαστε δάσκαλοι, εκπαιδευτικοί, παιδαγωγοί. ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΝΘΡΩΠΟΙ! Θα επιτρέψουμε να καταστραφούν τα παιδιά; Θα επιτρέψουμε να χαθεί το μέλλον της πατρίδας μας; Θα αδιαφορήσουμε;»

* Η Γεωργία Τραγούδη είναι δασκάλα ειδικής αγωγής στο 60ο δημοτικό σχολείο Αθήνας, με μεταπτυχιακές σπουδές στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση.

Πηγές: Στοιχεία ανασύρθηκαν από το διαδίκτυο στις 26/11/2013

1.http://www.i-typos.gr/%CE%BF%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%AF-%CE%BA%CF%81%CE%AF%CF%83%CE%B7-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AC%CE%B4%CE%B1-%CF%80%CE%B5%CE%B9%CE%BD%CE%B1%CF%83/

3.https://sxoliastesxwrissynora.wordpress.com/2012/04/25/%CE%BF-%CE%B8%CF%81%CE%AF%CE%B1%CE%BC%CE%B2%CE%BF%CF%82-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CE%B1%CF%80%CE%B9%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-450-%CE%B5%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%BF%CE%BC%CE%BC/

4.http://www.sxedio-b.gr/index.php/articles/item/287-ipositismosspain

5.http://efhmeris.blogspot.gr/2013/03/blog-post_8655.html

6.http://antikleidi.com/2012/05/27/food_and_nutrition_crisis/

7.http://kourdistoportocali.com/post/31368/pinasxolia

8.http://www.paidevo.gr/?p=1901

9.http://www.madata.gr/epikairotita/social/167477.html

10.http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=26511&subid=2&pubid=112973002

12.http://www.theinsider.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=25142;p-mandrabelis-laikismos-kai-teratologia-oi-lipothymies-qpeinasmenonq-paidion-sta-sxoleia&catid=3;society&Itemid=41

13.http://www.protothema.gr/greece/article/288912/daily-mail-ta-anilika-paidia-plironoun-to-timima/

14.http://patratora.gr/21/11/2013/16313/

15.http://www.newsbeast.gr/world/arthro/589350/auxanodai-oi-peinasmenoi-mathites-kai-sti-vretania-/

16.http://epitropesdiodiastop.blogspot.gr/2013/03/blog-post_8224.html

17.http://www.ramnousia.com/2013/03/paidia-peinane-sta-sxoleia.html

                     Κλιματική αλλαγή: πραγματικότητα, προβληματισμοί και προτάσεις

Γράφει ο Μιχάλης Φωτιάδης*

«Αποτελεί επείγουσα ανάγκη να παραδεχθούμε ότι αν η παγκόσμια κοινότητα δεν είναι ικανή να σταθεροποιήσει την κλιματική αλλαγή, αυτή θα αποτελέσει απειλή για το πού θα μπορούμε να ζούμε, το πού και πώς θα παράγουμε την τροφή μας και για το πού θα μπορούμε να βρούμε νερό… Με άλλα λόγια η κλιματική αλλαγή απειλεί τα θεμέλια – την ίδια τη σταθερότητα στην οποία η ανθρωπότητα έχει οικοδομήσει την ύπαρξή της.»

(Απόσπασμααπόάρθροτης Christiana Figueres* στους New York Times, 15 -2- 2011)

*Εκτελεστική Γραμματέας της σύμβασης πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή

Η πρόσφατη 19η σύνοδος των μερών της σύμβασης πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή, που πραγματοποιήθηκε στη Βαρσοβία στις 11-22 Νοεμβρίου 2013, σημαδεύτηκε από παταγώδη αποτυχία, σύμφωνα με τις μαρτυρίες πολλών παρευρισκομένων, που μίλησαν ακόμα και για σύνοδο-παρωδία. Μια σειρά από τραγικές συμπτώσεις ανέδειξαν ακόμα περισσότερο τις αρνητικές επιπτώσεις από την απροθυμία των ηγεσιών των αναπτυγμένων χωρών του πλανήτη για μια συμφωνία μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών, χιλιάδες κάτοικοι των Φιλιππίνων, ιδιαίτερα στην περιοχή του Τακλομπάν, βίωναν με φρικτό τρόπο τις επιπτώσεις από το πέρασμα του τυφώνα Χαϊάν, που σάρωσε τη Νοτιοανατολική Ασία και θεωρήθηκε ισχυρότερος από την καταιγίδα Σάντι του 2012 και τον κυκλώνα Κατρίνα του 2005. Τα δάκρυα του εκπροσώπου των Φιλιππίνων Γεμπ Σάνο, που παρακολουθήσαμε συγκινημένοι από τις οθόνες μας, όπως και η απόφασή του να προχωρήσει σε απεργία πείνας για το κλίμα, δε στάθηκαν αρκετά ώστε να επηρεάσουν τις αποφάσεις των εκπροσώπων των μεγάλων χωρών. Αξίζει να σημειωθούν κάποιες χαρακτηριστικές αντιφάσεις από τη σύνοδο, όπως π.χ. η αποπομπή από την κυβέρνηση του υπουργού περιβάλλοντος της Πολωνίας και προέδρου της συνόδου. Αυτό συνέβη ενώ η σύνοδος βρισκόταν σε εξέλιξη, λόγω της μη ικανοποιητικής υποστήριξης της επιλογής του σχιστολιθικού αερίου από τον υπουργό. Η κυβέρνηση της Πολωνίας υποστηρίζει σθεναρά τη χρήση του αερίου αυτού. Χορηγοί της συνόδου ήταν μεγάλες εταιρείες άνθρακα, τα εμπορικά σήματά των οποίων κατέκλυζαν όλους τους χώρους. Με συνθήματα όπως «ώρα για δράση» διοργάνωσαν παράλληλη σύνοδο «για την κλιματική αλλαγή». Αν στα προηγούμενα προσθέσουμε την ανακοίνωση της Ιαπωνίας για άρση των δεσμεύσεών της σχετικά με τη μείωση των εκπομπών της κατά 25% ως προς το 1990, λόγω της καταστροφής της Φουκουσίμα, τότε θα συμπληρώσουμε το παζλ αυτού του θεάτρου του παραλόγου, το φαύλο κύκλο των αντιφάσεων. Η χρηματοδότηση προς τις αναπτυσσόμενες χώρες αποτελεί ανεκπλήρωτη υπόσχεση και συμφωνία για δεσμευτικό κείμενο δεν φαίνεται στο ορατό μέλλον. Τα προηγούμενα γεγονότα συμπληρώνονται με τη σφοδρή καταιγίδα που έπληξε τη Ρόδο και είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο τριών ανθρώπων, μια ημέρα μετά τη λήξη της συνόδου.

Η συσχέτιση των έντονων καιρικών φαινομένων με την κλιματική αλλαγή και την άνοδο της θερμοκρασίας του πλανήτη δεν έχει ακόμα τεκμηριωθεί απόλυτα από τους σχετικούς επιστήμονες. Αυτό οφείλεται στην έλλειψη δεδομένων από περιοχές όπως αυτή του Ειρηνικού, ωστόσο υπάρχουν καταγεγραμμένα σημαντικά στοιχεία για τους τυφώνες σε περιοχές του βορείου Ατλαντικού.

Οι υποθέσεις για την αύξηση της έντασης των κυκλώνων στηρίζονται στο γεγονός ότι αυτοί αποκτούν το μεγαλύτερο μέρος της ενέργειάς τους από την επιφάνεια της θάλασσας. Το γεγονός αυτό όμως, σε συνδυασμό με την καταγεγραμμένη και απολύτως τεκμηριωμένη αύξηση της θερμοκρασίας λόγω της ενίσχυσης του φαινομένου του θερμοκηπίου, οδηγεί στη σύνδεση των δύο φαινομένων.

Η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) σε δελτίο τύπου που εξέδωσε μετά από την πρόσφατη διάσκεψη στις 27 Σεπτεμβρίου του 2013 ανακοινώνει μέσω του συν-προεδρεύοντος Thomas Stocker: “Η θερμοκρασία της επιφάνειας του πλανήτη προβλέπεται στο τέλος του 21ου αιώνα να αυξηθεί κατά 1,5 °C σε σχέση με αυτή της περιόδου μεταξύ 1850 και 1900, με βάση τις «μετριοπαθείς» προβλέψεις, και κατά 2°C με βάση τα περισσότερο «ακραία» σενάρια. Θερμά κύματα που θα διαρκούν περισσότερο θα εμφανίζονται συχνότερα. Καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται, αναμένονται περισσότερες βροχοπτώσεις στις υγρές περιοχές και λιγότερες στις ξηρές, παρότι θα υπάρξουν κάποιες εξαιρέσεις”.

ΗέκθεσητηςΠαγκόσμιαςΤράπεζαςγιατηνκλιματικήαλλαγήδίνειμιαξεκάθαρηεικόναγια τις καταστροφικές επιπτώσεις στη γεωργία, τους υδάτινους πόρους, τα οικοσυστήματα και την ανθρώπινη υγεία. Σε αυτές θα πρέπει να προσθέσουμε την αναγκαστική μετανάστευση λόγω των έντονων καταιγίδων, της ερημοποίησης λόγω των θερμικών κυμάτων και της ανόδου της στάθμης της θάλασσας.

Οιπεριοχέςπουθαπληγούνπερισσότεροκαιπουμπορούνναπροσαρμοστούνδυσκολότεραείναι οι φτωχές και περισσότερο ευάλωτες. Και αυτό θα συμβεί, ενώ για περισσότερο από το 50% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου είναι υπεύθυνο το 15% του παγκόσμιου πληθυσμού, που ζει στις πλούσιες χώρες. Το φτωχότερο 37% ευθύνεται μόνο για το 7% των εκπομπών.

Η παγκόσμια κλιματική αλλαγή, λοιπόν, αποτελεί αναπόδραστη πραγματικότητα. Η ξηρασία καταστρέφει καλλιέργειες και απειλεί τη σοδειά και τα κοπάδια των αγροτών. Καταιγίδες εξαφανίζουν κατοικίες στις οποίες έμεναν οικογένειες για γενιές ολόκληρες. Η βιοποικιλότητα καταστρέφεται, οδηγώντας στην έλλειψη τροφής, καθαρού νερού και φαρμάκων. Υπάρχουν παραδείγματα άμεσων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, όπως η ξηρασία σε περιοχές της Κίνας και της Βόρειας Αφρικής, πλημμύρες στη Νιγηρία, ακραία φαινόμενα και καταστροφές. Τα παραδείγματα αυτά δείχνουν πως οι συνέπειες από την κλιματική αλλαγή μπορεί να είναι άμεσες ή έμμεσες. Οι άμεσες αφορούν στις καταστροφές των ανθρώπινων κατασκευών και οι έμμεσες στην ισορροπία των οικοσυστημάτων, επηρεάζοντας έτσι τη βάση των κοινωνικών και οικονομικών δραστηριοτήτων. Η ανάλυση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής αναφέρεται συχνά σε παράγοντες όπως ο κίνδυνος λόγω της τρωτότητας της ανθρώπινης υπόστασης και στο πώς αυτοί οι παράγοντες οριοθετούνται, γίνονται αντιληπτοί και διαχειρίσιμοι σε διαφορετικά κοινωνικά πλαίσια. Οι αιτίες του προβλήματος είναι πλέον γνωστές στο μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού: η μετάβαση από την αγροτική στη βιομηχανική κοινωνία με τη βιομηχανική επανάσταση, η παραγωγή ενέργειας στη βιομηχανία, τις μεταφορές, τα κτίρια, τη γεωργία και η καταστροφή των δασών θεωρούνται οι σημαντικότερες.

Δεν είναι όμως οι ανθρώπινες δραστηριότητες μόνες υπεύθυνες για την αλλαγή του κλίματος. Υπάρχουν κάποιες ανεπάρκειες που σχετίζονται με τις προηγούμενες, κάνοντας το πρόβλημα ακόμα μεγαλύτερο[.]:

• Η πρώτη αφορά στην έλλειψη γνώσης για τη σχέση μεταξύ των ανθρώπινων δραστηριοτήτων και των αρνητικών συνεπειών τους.
• Η δεύτερη στην έλλειψη κινήτρων για αλλαγή των δραστηριοτήτων και των συμπεριφορών που συμβάλλουν στις αρνητικές επιπτώσεις για το κλίμα, ακόμα και στην περίπτωση που η γνώση αυτή ήταν κτήμα όλων των πληθυσμιακών ομάδων.
• Η τρίτη, τέλος, αφορά στην έλλειψη επαρκών οργανωτικών και νομικών δομών για τη λήψη αποτελεσματικών μέτρων κατά των αρνητικών επιπτώσεων και την αποτελεσματική διαχείριση του κλίματος ως συλλογικού πόρου.

Ένα εξίσου σημαντικό ζήτημα που συνδέεται άμεσα με τις ανεπάρκειες αυτές είναι η σχέση μεταξύ πολιτικής και επιστήμης. Λαμβάνοντας υπόψη τις εκάστοτε πολιτικές δυσλειτουργίες των παγκόσμιων διαπραγματεύσεων για την κλιματική αλλαγή, η βεβαιότητα και ο βαθμός συμφωνίας μεταξύ των επιστημόνων και των πολιτικών ηγετών για την κατάσταση του κλίματος και η λήψη επαρκών μέτρων θεωρούνται κρίσιμα για την επιτυχία οποιασδήποτε στρατηγικής. Ωστόσο¶Ωστόσο, τα όρια μεταξύ της επιστήμης και της πολιτικής, καθώς επίσης και μεταξύ χρήσιμης και άχρηστης γνώσης μπορεί να τίθενται από την ίδια την κοινωνία. ¶¶Αυτό που καθιστά την επιστημονική γνώση για την αλλαγή του κλίματος καταλληλότερη και αποτελεσματικότερη από κάποια άλλη γνώση εξαρτάται, όχι τόσο από το περιεχόμενό της, όσο από τη διαδικασία με την οποία αναπτύσσεται και επικυρώνεται σε διαφορετικές εποχές και κοινωνίες. Οι άνθρωποι δηλαδή, δεν μπορούν να κατανοήσουν τους κινδύνους και τα οφέλη που προέρχονται από το περιβάλλον, χωρίς την ταυτόχρονη κατανόηση του ρόλου τους, της σημασίας τους και των αντιδράσεών που αυτά προκαλούν.

Φαίνεται, λοιπόν, ότι η κλιματική αλλαγή είναι ένα ζήτημα που δεν αφορά μόνο ή δεν πρέπει να αφορά μόνο τους σχετικούς με το θέμα επιστήμονες των θετικών επιστημών. Σε σχετική έκθεση του το Διεθνές Συμβούλιο Κοινωνικών Επιστημών αναδεικνύει την ανάγκη της συνεργασίας μέσω της συνεργατικής μάθησης, της ανοιχτής πληροφόρησης και της εφαρμογής της γνωστής μεθόδου της επίλυσης προβλήματος. Σε μια τέτοια ανοιχτή διαδικασία θα πρέπει να συνεργαστούν επιστήμονες με ανθρώπους που δεν είναι κάτοχοι ακαδημαϊκής γνώσης, ώστε να σχεδιάσουν μαζί, να παράγουν μαζί και να εφαρμόσουν μαζί τη νέα γνώση μέσα από αμοιβαίες διαδικασίες μάθησης. Προσδοκώμενο αποτέλεσμα θα είναι ο εκδημοκρατισμός της επιστήμης, μιας διαδικασίας που διευκολύνεται από το διαδίκτυο και τις νέες τεχνολογίες.

Στην Ελλάδα τα σχετικά με την κλιματική αλλαγή ζητήματα βρίσκονται ιεραρχικά σε πολύ χαμηλή θέση στην ατζέντα του καθημερινού και πολιτικού διαλόγου. Η οικονομική κρίση μοιάζει να λειτουργεί ως απειλή και σοβαρό εμπόδιο για την ανάπτυξη κριτικού στοχασμού από τους πολίτες. Το φάντασμά της πιέζει για περισσότερο άμεσες και εύκολες λύσεις με στόχο την επαναφορά στην πρότερη «ακμάζουσα» κατάσταση. Έτσι παρατηρούμε να πληθαίνουν οι φωνές για νέες «μεγάλες ιδέες», όπως η εξόρυξη υδρογονανθράκων από τις θάλασσές μας με στόχο και πάλι την «ανάπτυξη», χωρίς δεύτερες ή τρίτες σκέψεις. Μοιραία μας θυμίζουν την πολύ εύστοχη παρομοίωση του Σερζ Λατούς: «Η πορεία του πλανήτη (λόγω της κλιματικής αλλαγής) μοιάζει με αυτή ενός πλοίου, που ενώ όλοι βλέπουν ότι κινείται με ταχύτητα 28 κόμβων προς τα βράχια, (οι τιμονιέρηδες) την μειώνουν σε 25 ή 24 κόμβους, χωρίς κανείς να προτείνει την αλλαγή πλεύσης του.»

Στο χώρο της εκπαίδευσης υπάρχουν πολλές σημαντικές προσπάθειες για την εισαγωγή του θέματος της κλιματικής αλλαγής στα σχολεία με στόχο την ευαισθητοποίηση των μαθητών μέσω της συμμετοχής τους σε σχετικά προγράμματα. Όμως και εκεί, παρά την παρότρυνση από φορείς όπως η UNESCOγια ανάδειξή του ως ύψιστης προτεραιότητας ζήτημα, δεν φαίνεται να υπάρχει η ανάλογη ανταπόκριση και συμμετοχή. Θα πρέπει να σημειώσουμε εδώ ότι πρωτοβουλίες, όπως κάποιες καμπάνιες ευαισθητοποίησης των μαθητών με χορηγούς εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών, μάλλον σύγχυση δημιουργούν στα παιδιά, παρά οδηγούν σε επίτευξη των αρχικά επιδιωκόμενων στόχων, λόγω και των αντιφάσεων που περιέχουν. Πρόκειται για τις ίδιες αντιφάσεις που δημιουργούν γεγονότα όπως η συμμετοχή των μεγάλων εταιρειών άνθρακα στην προαναφερόμενη σύνοδο για την κλιματική αλλαγή. Οι προκλήσεις όμως για τους εκπαιδευτικούς είναι μεγάλες και οι στόχοι που πρέπει να τίθενται πολλοί και σημαντικοί. Μέσω της εκπαίδευσης καλλιεργούνται αξίες που ανατρέπουν τις επικρατούσες της ουδετερότητας και της απάθειας. Γι’ αυτό θα πρέπει το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής να αντιμετωπιστεί ως εξαιρετικά επείγον, αποφεύγοντας τη γνωστή καταστροφολογία, που συνήθως οδηγεί σε αδιέξοδα και παραίτηση. Θα πρέπει να αναδειχτούν όλες οι διαστάσεις του θέματος (κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές, κ.ά.),να καλλιεργηθούν οι δεξιότητες για ανάληψη δράσης σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Τα σχολεία και οι εκπαιδευτικοί με τους μαθητές ως εν δυνάμει πυρήνες της αειφορίας καλούνται να διαχειριστούν σημαντικά διλήμματα και προβληματισμούς, αναπτύσσοντας στάσεις και συμπεριφορές προσανατολισμένες προς αυτή την κατεύθυνση. Για το σκοπό αυτό έχει παραχθεί και διατίθεται εκπαιδευτικό υλικό που μπορεί να βοηθήσει όσους εφαρμόζουν σχετικά προγράμματα. Ενδεικτικά αναφέρουμε αυτό της Actionaidμε τίτλο «Κόντρα στο ρεύμα» (στα ελληνικά) και της UNESCO«climatechangeintheclassroom» (στα αγγλικά), διαθέσιμα και τα δύο στο διαδίκτυο.

Η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τα πάντα, είναι «ο ελέφαντας στο δωμάτιο», που δεν πρέπει να αγνοηθεί. Με άπειρους διαφορετικούς τρόπους επηρεάζει την επιβίωση της ανθρωπότητας, τους πόρους της και τον τρόπο ζωής. Αλλάζει τα πάντα για το ανθρωπογενές και το φυσικό περιβάλλον, ακόμα και γι’ αυτούς που προσπαθούν να καταλάβουν με επιστημονικά και άλλα μέσα τις βαθιές αλλαγές που εκτυλίσσονται γύρω μας. Ας την αναδείξουμε ως ζήτημα ύψιστης προτεραιότητας, τοποθετώντας την στις κορυφαίες θέσεις του δημόσιου διάλογου και της πολιτικής ατζέντας.

* O Μιχάλης Φωτιάδης είναι εκπαιδευτικός

ΡΑΛΛΕΙΟ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΘΗΛΕΩΝ ΠΕΙΡΑΙΑ

Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης Comenius:

“SustainableSchoolIndicators”

Στη δεύτερη χρονιά του έχει μπει το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Comenius “Δείκτες Αειφόρου Σχολείου», στο οποίο συμμετέχουν 7 χώρες: η Ελλάδα (Ράλλειο ΓΕΛ Θηλέων Πειραιά-Συντονιστικό Σχολείο), Τουρκία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Σλοβενία, Ισπανία και Ισλανδία.

Κατά την πρώτη χρονιά υλοποίησης του προγράμματος, τα συμμετέχοντα σχολεία έκαναν πειραματική εφαρμογή ενός μικρού αριθμού από το σύνολο των δεικτών Αειφόρου Σχολείου. Η αξιολόγηση της πρώτης χρονιάς έδειξε τα ίδια πλεονεκτήματα και τα ίδια προβλήματα όπως αυτά αποτυπώθηκαν και στην έρευνα που πραγματοποίησε η ομάδα Αειφόρου Σχολείου στην Ελλάδα.

Κατά τη δεύτερη χρονιά του προγράμματος, με βάση το ερευνητικό σχήμα «πριν-μετά», θα αξιολογηθεί η επίδραση του προγράμματος στους μαθητές, λαμβάνοντας υπόψη τις απαντήσεις τους σε ειδικό ερωτηματολόγιο πριν την έναρξη και κατά τη λήξη του προγράμματος. Οι απαντήσεις των μαθητών, θα διασταυρωθούν με τις εκθέσεις των εκπαιδευτικών και των διευθυντών. Από τα αποτελέσματα της έρευνας θα προκύψει μια εκτεταμένη αναφορά που θα υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με στόχο να υπάρξει πρόταση για υλοποίηση του σχετικού προγράμματος σε όλα τα σχολεία της Ευρώπης.

Για πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα απευθυνθείτε στο διευθυντή του Ραλλείου ΓΕΛ Πειραιά, Δημήτρη Καλαϊτζίδη (2104117027, aeiforo@gmail.com)

55^ο Δημοτικό Σχολείο Πάτρας

Γράφει ο Θανάσης Μπακαστάθης, δάσκαλος

Το σχολείο μας λειτουργεί ως 12/θέσιο με πρόγραμμα ΕΑΕΠ και βρίσκεται στο νότιο διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων. Υλοποιεί καινοτόμα προγράμματα εδώ και 18 περίπου χρόνια, έχοντας δημιουργήσει μια μακρά παράδοση σχεδιασμού και εφαρμογής καινοτόμων και συχνά βραβευμένων προγραμμάτων .

Στην αρχή τα προγράμματα ήταν αποσπασματικά και δεν αφορούσαν στο σύνολο των τάξεων και των εκπαιδευτικών. Σιγά-σιγά καταφέραμε με τη συνεργασία και βοήθεια των υπευθύνων του Τμήματος Π.Ε. , των θεματικών δικτύων των ΚΠΕ ,   των Οικολογικών Σχολείων , του τοπικού δικτύου Ν. Αχαΐας «Αειφόρων Σχολείων» του οποίου είμαστε μέλη , να πετυχαίνουμε την ολοένα και μεγαλύτερη συμμετοχή σε προγράμματα, τόσο μαθητών, όσο και εκπαιδευτικών. Παράλληλα κερδίζαμε την πλήρη υποστήριξη και βοήθεια των γονιών, βλέποντας την ποιοτική δουλειά που γινόταν.

Καταφέραμε να ολοκληρώσουμε δύο φορές τα προγράμματα των Οικολογικών Σχολείων της ΕΕΠΦ, να συμμετέχουμε σε θεματικά δίκτυα Π.Ε. που χειρίζονται τα ΚΠΕ , να δημιουργήσουμε ταινίες μικρού μήκους , που διακρίθηκαν σε πανελλήνιους και πανευρωπαϊκούς διαγωνισμούς, καθώς και σε κινηματογραφικά φεστιβάλ , να συμμετέχουμε με επιτυχία σε δράσεις (ανακύκλωση, δεντροφυτεύσεις, κομπόστ, σχολικός κήπος, αισθητική αναβάθμιση σχολείου, κοινωνικές δράσεις , έρανοι , συνεργασία με εξωτερικούς συνεργάτες , εκπαιδευτικές επισκέψεις ), να δώσουμε βαρύτητα στη βιωματική μάθηση και την ενεργό συμμετοχή των παιδιών.

Εδώ και τρία χρόνια συμμετέχουμε με επιτυχία, δύο φορές με την 10^η θέση και μια φορά με την 9^η θέση , στο Βραβείο Αειφόρου Σχολείου με τη συμμετοχή του συνόλου της σχολικής κοινότητας , των εκπαιδευτικών αλλά και των γονιών. Για μας το Βραβείο Αειφόρου Σχολείου αποτελεί την «ομπρέλα» κάτω από την οποία συνεργαζόμαστε αρμονικά όλοι μαζί, μέσα από προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας, Πολιτιστικών Θεμάτων, Ευρωπαϊκών, προς την κατεύθυνση της αειφορίας. Είναι ο συνδετικός κρίκος και το σημείο αναφοράς όλων μας.

Παράλληλα, επενδύουμε στην ποιότητα των σχέσεων παιδιών-εκπαιδευτικών-γονιών, αποσκοπώντας σε ένα ήρεμο και δημιουργικό σχολείο μέσα στο οποίο το παιδί θα νιώθει ασφαλές να δημιουργήσει και να εκφραστεί.

Το 16^ο Νηπιαγωγείο Χαλανδρίου

Γράφει η Ιωάννα Καμπούρη-διευθύντρια

Το 16^ο νηπιαγωγείο Χαλανδρίου είναι ένα αρκετά μεγάλο νηπιαγωγείο αφού φοιτούν σε αυτό 75 νήπια προσχολικής ηλικίας (4-5 ετών). Λειτουργούν δύο ολοήμερα τμήματα, ένα κλασικό, καθώς και ένα τμήμα ένταξης για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Οι εκπαιδευτικοί που εργάζονται είναι επτά. Το νηπιαγωγείο είναι καινούργιο, λειτουργεί 4 χρόνια και διαθέτει πολύ μεγάλη αυλή και ένα σύγχρονο κτήριο. Οι ελλείψεις όμως στην αρχή ήταν πολλές.

Την σχολική χρονιά 2012-13 συμμετείχαμε για πρώτη φορά στο ΒΑΣ, παίρνοντας την 1^η θέση και συνεχίσαμε την επόμενη χρονιά, οπότε πήραμε τη 2^η θέση. Η εμπειρία από αυτά τα δύο χρόνια μάς έδειξε ότι για πρώτη φορά κάποιος έλαβε σοβαρά υπόψη όλα αυτά που μπορεί να γίνονται σε ένα σχολείο. Οι δράσεις και τα προγράμματα που πραγματοποιούνται, οι συνεργασίες που οικοδομούνται, οι επιμορφώσεις και τα σεμινάρια που παρακολουθούν οι εκπαιδευτικοί απέκτησαν κάποια «αξία».

Οι δείκτες του Αειφόρου Σχολείου που αφορούν στους τρείς τομείς (παιδαγωγικό, κοινωνικό-οργανωσιακό, περιβαλλοντικό-οικονομικό), μας βοήθησαν να οργανώσουμε καλύτερα την δουλειά μας ως προς το εκπαιδευτικό μέρος, ως προς το μέρος των συνεργασιών και ως προς το μέρος της προσωπικής και επαγγελματικής μας ανάπτυξης.

Το σύστημα των μετρήσεων ήταν αυτό που έδωσε διέξοδο στις ευαισθησίες μας και μεγιστοποίησε τα αποτελέσματα προς όφελος του περιβάλλοντος και της αειφορίας. Γιατί, αν δεν μετρήσεις την κατανάλωσή σου, δεν μπορείς και να την μειώσεις, αν δεν προσανατολιστείς σε δράσεις περιβαλλοντικές, πολιτιστικές, δράσεις αλληλεγγύης, δεν μπορείς να ανοίξεις το σχολείο στην κοινωνία. Και ένα σχολείο ανοιχτό στην κοινωνία είναι ένα ζωντανό σχολείο.

Το νηπιαγωγείο, άλλωστε, από την δομή και τον τρόπο λειτουργίας του, δίνει την δυνατότητα πιο εύκολα ενδεχομένως από τις άλλες εκπαιδευτικές βαθμίδες, να δοκιμάσει νέα πράγματα και να λειτουργήσει ως Αειφόρο. Και αυτό γιατί στο νηπιαγωγείο η γνώση αντιμετωπίζεται ως ολότητα και όχι τεμαχισμένη σε διαφορετικές γνωστικές περιοχές (ολιστική προσέγγιση). Για παράδειγμα, κατά τη μελέτη του θέματος ΕΛΙΑ, ξεκινώντας από τα βιώματα των παιδιών, μπορούν να προσεγγιστούν γνώσεις που συνδέονται με διαφορετικές μαθησιακές περιοχές, όπως γλώσσα, μαθηματικά, φυσικές επιστήμες, μελέτη περιβάλλοντος κ.ά., προσέγγιση που αποτελεί βασικό στοιχείο του Αειφόρου Σχολείου.           

Αν δούμε, εξάλλου, τους στόχους του ΑΠΣ στον τομέα «Παιδί και Περιβάλλον», οι οποίοι είναι 1.να γνωρίσουν το εγγύς ανθρωπογενές περιβάλλον, 2.να αντιληφθούν την αλληλεπίδραση του περιβάλλοντος με τις δραστηριότητες του ανθρώπου, 3.να αποκτήσουν θετικές στάσεις και συμπεριφορές, βλέπουμε ότι έχουν άμεση σχέση με τους παιδαγωγικούς δείκτες (Π1, Π4). Διότι, για να πραγματοποιηθούν, ενσωματώνονται στο πρόγραμμα θέματα που αφορούν στο περιβάλλον, στη γνωριμία με άλλους πολιτισμούς, στην παράδοση, οργανώνονται για το σκοπό αυτό εκπαιδευτικές δράσεις και επισκέψεις σε χώρους όπως μουσεία, θέατρα κ.λπ,   με σκοπό την περιβαλλοντική, πολιτιστική και κοινωνική ενημέρωση και προβληματισμό.

Οι θετικές στάσεις και συμπεριφορές που θέλουμε να αποκτήσουν τα παιδιά έχουν άμεση σχέση με τους περιβαλλοντικούς δείκτες που αφορούν στην ανακύκλωση, στην κατανάλωση νερού και ηλεκτρικής ενέργειας, στην φροντίδα και στη συντήρηση του λαχανόκηπου, στη χρησιμοποίηση ανακυκλώσιμων υλικών για χειροτεχνικές κατασκευές κα.

Η ομαδοσυνεργατική μέθοδος διδασκαλίας (παιδαγωγικός δείκτης Π2 του Αειφόρου) χρησιμοποιείται ευρέως στο Νηπιαγωγείο. Η διαμόρφωση της τάξης σε γωνιές με συγκεκριμένα αντικείμενα (όπως ζωγραφική, οικοδομικό υλικό, Η/Υ, παιδαγωγικό υλικό, μπακάλικο, γωνιά μεταμφίεσης κ.λπ.), υποστηρίζει την εργασία σε ομάδες, όπως επίσης ο σχεδιασμός και η υλοποίηση μικρών σχεδίων εργασίας (project) με θέματα που προκύπτουν από τα ενδιαφέροντα των παιδιών. Το παιχνίδι ρόλων, η δραματοποίηση, το θεατρικό παιχνίδι, η αφήγηση λογοτεχνικών κειμένων είναι διδακτικές πρακτικές που χρησιμοποιούνται για την προσέγγιση των γνώσεων, έτσι ώστε οι δραστηριότητες να ικανοποιήσουν στόχους από όλους τους τομείς του Α.Π. Ο δείκτης Π3, που αφορά στο ποσοστό ενσωμάτωσης των Νέων Τεχνολογιών στην διδασκαλία, ικανοποιεί στόχους από ένα νέο τομέα και για το νηπιαγωγείο τώρα πια : «Παιδί και Νέες Τεχνολογίες» του Αναλυτικού Προγράμματος.

Οι δυσκολίες που μπορεί να προκύψουν οφείλονται κυρίως στο μικρό αριθμό των εκπαιδευτικών που υπάρχουν σε ένα νηπιαγωγείο και αφορούν στις μετρήσεις. Αντιμετωπίζονται, όμως, με την καλύτερη οργάνωση – κάτι που και εμείς καταφέραμε τον δεύτερο χρόνο- και τον καταμερισμό των ευθυνών, όπου μπορεί σε μικρά νηπιαγωγεία να βοηθήσουν σε αυτό και οι γονείς.

Ασφαλώς τα οφέλη για τους μαθητές είναι πολλά. Αν και τα νήπια φοιτούν σε αυτή την βαθμίδα μόνο για ένα χρόνο, στο Αειφόρο Νηπιαγωγείο είναι χαρούμενα, δημιουργικά και κυρίως κατακτούν αξίες και στάσεις ζωής. Οι εκπαιδευτικοί μαθαίνουν να συνεργάζονται, να μοιράζονται την εμπειρία, την γνώση, αλλά και την αγωνία τους, έχουν διάθεση για το καλύτερο.

Το νηπιαγωγείο μας ύστερα από την συνεργασία με φορείς, όπως ο Δήμος Χαλανδρίου, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ακόμα και μια ποδοσφαιρική ομάδα (για την προμήθεια χλοοτάπητα), αλλά και με δωρεές γονέων, εξοπλίστηκε με εκπαιδευτικό υλικό και υπολογιστές και διαμορφώθηκε ο εξωτερικός χώρος, έτσι ώστε σήμερα να διαθέτει 3 λαχανόκηπους, κήπο με μυρωδικά και πάνω από 500 δένδρα και θάμνους.

Κατά την διάρκεια των χρόνων που πέρασαν εκπονήθηκαν προγράμματα σχολικών δραστηριοτήτων, έγιναν γιορτές, παζάρια, εκδηλώσεις με συγγραφείς, με μουσικούς, την Φιλαρμονική του Δήμου Χαλανδρίου, συναυλία με τον Σαββόπουλο, με στόχο πάντα την δημιουργία ενός σχολείου χαρούμενου για τα παιδιά και ανοιχτού στην τοπική κοινωνία, ενός Σχολείου Αειφόρου.

                                                     ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ ΣΧΟΛΕΙΩΝ              

2^ο Δημοτικό Σχολείο Αγίων Θεοδώρων Κορινθίας

Γράφει η Παναγιώτα Χαλούλου-διευθύντρια

Το 2^ο Δημοτικό Σχολείο Αγίων Θεοδώρων είναι 6/θέσιο. Σ’ αυτό φοιτούν 134 μαθητές, από τους οποίους 27 είναι αλλοδαποί. Στο ολοήμερο πρόγραμμα φοιτούν 51 μαθητές. Εργάζονται 12 εκπαιδευτικοί, δύο εκ των οποίων [2]με ειδικότητα Ξένων Γλωσσών. Υπάρχει και τμήμα ένταξης. Η φετινή είναι η τρίτη χρονιά μας στο Αειφόρο Σχολείο. Τις δύο προηγούμενες βραβευτήκαμε με το 1^ο Βραβείο.

Η μέθοδος εργασίας μας ήταν απλή:

• Επιλέξαμε μέσα από τους δείκτες όσες δράσεις ανά πεδίο θα ήταν εφικτό να πραγματοποιηθούν στο σχολείο μας.
• Ορίσαμε τις ομάδες δράσης μαθητών-δασκάλων.
• Όλοι μας ενισχύαμε την αειφορία, αλλά κάθε ομάδα είχε την ευθύνη του συντονισμού σε μια δράση. Παράδειγμα: όλοι έφερναν φλούδες για τον κομποστοποιητή, αλλά την ευθύνη του συντονισμού και της παρακολούθησης της πορείας της δράσης την είχε η Ε΄ τάξη. Ανάλογα την ευθύνη για τα πλαστικά την είχε η Δ΄ τάξη, για την εξοικονόμηση ενέργειας η Στ΄ τάξη κλπ
• Τα αποτελέσματα της κάθε δράσης καταγράφονταν αναλυτικά στο ημερολόγιο της κάθε τάξης από τους μαθητές σε συνεργασία με το δάσκαλό τους. Παράλληλα, η Διευθύντρια ενημέρωνε το «Φάκελο του Αειφόρου Σχολείου» με τα αποτελέσματα των μηνιαίων μετρήσεων και με οτιδήποτε αποτελούσε τεκμήριο των δράσεών μας.

Για την προσέγγιση των στόχων του Αειφόρου Σχολείου χρησιμοποιήσαμε μια ποικιλία διδακτικών τεχνικών και μεθοδολογιών, όπως την ομαδοσυνεργατική μέθοδο, τη βιωματική προσέγγιση των δράσεων, το διάλογο, την εξατομικευμένη διδασκαλία, όπου χρειαζόταν και ασφαλώς τη χρήση του υπολογιστή. Σε τακτά χρονικά διαστήματα γινόταν συνεδρίαση του Συλλόγου Διδασκόντων με σκοπό το συντονισμό και την αναπροσαρμογή των στόχων και των δράσεων.

Τα βασικά εργαλεία στην προσπάθειά μας ήταν:

• Το Ημερολόγιο Αειφόρου Σχολείου
• Ερωτηματολόγια
• Συνεντεύξεις
• Η φωτογραφική μηχανή
• Η βιντεοκάμερα

Οι Δείκτες Αειφόρου Σχολείου ήταν η πυξίδα για τις δράσεις μας. Μ’ αυτούς κατανοήσαμε το περιεχόμενο των δράσεων. Μέσα από την αναλυτική περιγραφή και τον σαφέστατο τρόπο υπολογισμού του αποτελέσματος γνωρίζαμε ακριβώς κάθε στιγμή τι κάνουμε και σε ποιο σημείο βρισκόμαστε. Η ταξινόμηση επίσης των στόχων σε τρία πεδία μάς βοήθησε στην κατά το δυνατόν ισότιμη οργάνωσή τους. Αποφύγαμε δηλ. το λάθος να δώσουμε την προσοχή μας σε ένα μόνον τομέα, π.χ. τον περιβαλλοντικό και να ασχοληθούμε λιγότερο με τον κοινωνικό. Ασφαλώς, αντιμετωπίσαμε και δυσκολίες. Τη πρώτη χρονιά υπήρξε μια δυσκολία στην κατανόηση των μετρήσεων και το συντονισμό των δράσεων των ομάδων. Τη δεύτερη χρονιά δεν υπήρξε κανένα πρόβλημα. Τώρα οι μαθητές συνεχίζουν από μόνοι τους τις δράσεις τους (κάνουν ανακύκλωση, φέρνουν τρόφιμα για μαθητές που έχουν ανάγκη κ.ά.) χωρίς καμιά ιδιαίτερη προτροπή ή καθοδήγηση.

Το σχολείο μας βγήκε πολλαπλά κερδισμένο από τη συμμετοχή μας στο Αειφόρο Σχολείο. Ο σύλλογος βγήκε ενδυναμωμένος μέσα από την υλοποίηση κοινών δράσεων. Ενισχύθηκε η συνεργασία, η συμμετοχή, η ενότητα, η αμοιβαία εμπιστοσύνη. Το ίδιο ισχύει για τους μαθητές. Μειώθηκε η επιθετικότητα των μαθητών, που μέσα από τις δράσεις τους εκτονώνονταν δημιουργικά. Οι γονείς ήρθαν κοντά μας. Ενίσχυσαν τις δράσεις μας. Το σχολείο «ανέβηκε» στα μάτια τους. Η τοπική κοινωνία αγκάλιασε τις δράσεις μας. Με τη συμμετοχή μας στο διαγωνισμό Αειφόρου Σχολείου αντιληφθήκαμε βιωματικά «το πρόβλημα του πλανήτη μας». Αποκτήσαμε περιβαλλοντική ετοιμότητα. Ανταποκριθήκαμε στο «όραμα» της αειφορίας. Δημιουργήσαμε το δικό μας διήγημα, γράψαμε τη δική μας ιστορία.

Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης Grundtvig: Educ–Arts

Η Παιδεία και ο πολιτισμός είναι δύο ισχυρά στοιχεία του ενεργητικού των ευρωπαϊκών χωρών. Μπορούν να δίνουν στα άτομα απόλαυση, δημιουργώντας παράλληλα θέσεις εργασίας και εισόδημα. Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης Grundtvig “Educ–Arts” αποβλέπει στη βελτίωση της κατάρτισης των ενηλίκων με στόχο την κοινωνική ένταξη των ατόμων άνω των 50ετών που έχουν περιθωριοποιηθεί λόγω της ανεργίας, της φτώχειας ή της συνταξιοδότησης. Το κύριο εργαλείο για το σκοπό αυτό θα είναι μια σειρά μαθημάτων κατάρτισης και [εργαστήρια] εργαστηρίων δημιουργικής απασχόλησης στον τομέα του πολιτισμού. Το τελικό προϊόν θα είναι ένα Εγχειρίδιο Εκπαίδευσης Ενηλίκων για τον πολιτισμό, το οποίο θα μπορεί να προσφέρει ευχάριστη εκπαίδευση βελτιώνοντας παράλληλα την αυτοεκτίμησή τους και τον εμπλουτισμό της πολιτιστικής ζωής τους. Ταυτόχρονα, θα αυξήσει τις πιθανότητες για δημιουργία θέσεων εργασίας στο πεδίο του πολιτισμού και των τεχνών. Οι εταίροι θα οργανώσουν μια σειρά από εργαστήρια κατάρτισης, με βάση το εγχειρίδιο που θα παραχθεί, σχετικά με βασικούς πολιτιστικούς τομείς, όπως: αφήγηση (μύθος και τη δημιουργία ιστορίας), πλαστικές τέχνες (γλυπτική, κεραμική), θέατρο, κατασκευή απλών μουσικών οργάνων, εκμάθηση χορών και παραδοσιακή κουζίνα. Με βάση την Παιδεία και τον Πολιτισμό κάθε χώρας-εταίρου, οι εταίροι θα εντρυφήσουν στις κοινές ρίζες του Ευρωπαϊκού πολιτισμού, εμπλουτίζοντας τη ζωή και τις προοπτικές των ηλικιωμένων και των περιθωριοποιημένων πολιτών. Την ίδια στιγμή η βιβλιογραφία κατάρτισης ενηλίκων θα εμπλουτιστεί με το εγχειρίδιο, το οποίο θα είναι έτοιμο για χρήση στην εκπαίδευση ενηλίκων για τον πολιτισμό και τις τέχνες. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (LLP Grundtvig Project) μέσω του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών (ΙΚΥ).

Όσοι πολίτες του Πειραιά και των γειτονικών περιοχών, με ηλικία μεγαλύτερη των 50 ετών, ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στη συγκρότηση μιας εθελοντικής ομάδας (υπό το συντονισμό [του] της ΜΚΟ Aeiforum) που θα οργανώσει σεμινάρια και πολιτιστικές εκδηλώσεις, μπορούν να δηλώσουν συμμετοχή, στέλνοντας σύντομο βιογραφικό (100 έως 250 λέξεις) στην ηλεκτρονική διεύθυνση aeiforo@gmail.com

Aeiforum                                       Το λογότυπο

Το λογότυπο της οργάνωσης απεικονίζει έναν σπουργίτη (λατινικά passer). Ο σπουργίτης είναι πολύ κοινό πουλί που συναντάται σε όλες τις ηπείρους, είτε ως ιθαγενές είτε ως εισαγόμενο. Είναι πολύ κοινωνικός, ζει μαζί με τον άνθρωπο στις πόλεις και στην ύπαιθρο, αν και είναι επιφυλακτικός μαζί του. Δε διστάζει να χρησιμοποιήσει ακόμα και τεχνητές φωλιές, όταν αυτές υπάρχουν ή ακόμα να χρησιμοποιήσει και παλιές χελιδονοφωλιές, επιδεικνύοντας έμπρακτα αειφορική συμπεριφορά. Είναι μικρός, γλυκούλης, αρκετά φλύαρος και παιχνιδιάρης. Ζει μαζί με τον άνθρωπο (σπιτοσπουργίτης), αλλά και μακριά από αυτόν (χωραφοσπουργίτης).

Τον επιλέξαμε, διότι επιπλέον είναι ταπεινός, θαρραλέος, αειφόρος, ανθεκτικός και αποτελεσματικός.

      Τι μπορεί να κάνει κανείς στη ΜΚΟ Aeiforum;

Κάθε πολίτηςμπορεί

• Να συμμετάσχει ως εθελοντής σε δράσεις που θα αναπτύξει σύντομα η οργάνωση Aeiforum στα πεδία: περιβάλλον-τέχνες, παιδεία, πολιτισμός
• Να συμμετάσχει (ως επιμορφούμενος ή ως εισηγητής) σε επιμορφωτικές συναντήσεις, σε σεμινάρια, σε συνέδρια, σε εκπαιδευτικά προγράμματα
• Να συμμετάσχει ως εθελοντής στο Ευρωπαϊκό πρόγραμμα Grundtvig “Educ–Arts”
• Να προτείνει δικές του ιδέες για εφαρμογή, όπως, δράσεις κοινωνικής αλληλεγγύης, δράσεις προστασίας και υπεράσπισης του περιβάλλοντος, σειρές μαθημάτων για ποικίλα θέματα (διατροφή, υγεία, ευεξία, μαγειρική, ζωγραφική, κεραμική, κόσμημα κ.ά.)
• Να βοηθήσει με κατάλληλο υλικό την έκδοση του Ενημερωτικού Δελτίου (Newsletter)

Ειδικά ο εκπαιδευτικός:

• Να συμμετάσχει στο Δίκτυο Εκπαιδευτικών Αειφόρου Σχολείου
• Να συμμετάσχει στην Ομάδα Αειφόρου Σχολείου
• Να αναλάβει δράσεις στο σχολείο ή σε ομάδα σχολείων σχετικά με την εφαρμογή του Αειφόρου Σχολείου
• Να συμμετάσχει σε οργανωτικές επιτροπές σεμιναρίων και συνεδρίων για το Αειφόρο Σχολείο
• Να συμμετάσχει σε συγγραφικές ομάδες για προγράμματα ΕγΑ (Εκπαίδευσης για την Αειφορία), για νέο παιδαγωγικό υλικό, για ψηφιακά βιβλία κ.ά.